İŞ UNVANLARI VE TÜRKÇE

İş hayatında yabancı dilden kelimelerin yaygın olarak kullanıldığı bir diğer alan iş unvanlarıdır. Endüstrinin ve iş hayatının Cumhuriyetten sonra ülkemizde hızla yayılmasıyla pek çok iş unvanı yabancı ülkelerden Türkçeleştirilmeden alınmıştır. Bu konudaki zorluk nasıl Türkçeleştirileceğinin bilinememesi veya getirilen Türkçe karşılıklarının beğenilmemesidir. Bizim “zor beğenme” yaklaşımımız Türkçe kelime tercihinin önündeki önemli engellerden biri olarak görülmektedir. İş hayatında yaygın olarak kullanılan yabancı dilden bozulmuş veya geçmiş bazı iş unvanları aşağıdaki gibidir:

  1. Manager.
  2. CEO, CFO, CRO.
  3. Supervizör.
  4. Ofisboy.
  5. Enspektör.
  6. Oditör.
  7. Kamarot.
  8. Güverte Lostromosu.
  9. Works manager.
  10. Grup direktörü.
  11. Medikal Direktör.
  12. Kategori yöneticisi.
  13. CRM uzmanı.
  14. Lojistik yöneticisi.
  15. Web tasarımcısı.
  16. Webmaster.
  17. Sürveyan.
  18. İnteraktif reklam satış uzmanı.
  19. Siber-kütüphaneci.

İş unvanlarının Türkçeleştirilmesi konusunda iş idaresi eğitimi veren yüksek öğretim kurumlarına, Türk Dil Kurumuna, işletmelerimize, yöneticilerimize, danışmanlık ve eğitim kurumlarımıza önemli sorumluluklar düşmektedir. Bu tür iş unvanlarının kullanılmaya devam etmesinin nedeni duyarsızlık ve kayıtsızlıktır. Ülke çapında Türkçe kelime bulma ve Türkçe kelimeleri kullanma konusunda kampanyalar açılmasına ihtiyaç bulunmaktadır. Kampanyalar aynı zamanda iş idaresi ve ekonomi eğitimi veren fakülteler tarafından desteklenmeli ve böylece bu unvanların değiştirilmesi konusunda geniş katılımlı bir uzlaşma zemini oluşturulmalıdır. İş unvanları Türkçeleştirilirken iş tanımlarıyla birlikte ele alınmalıdır. Aksi halde sadece kelime Türkçeleştirilirse iş unvanının içi doldurulmadığından insanlar sonuçta yine yabancı dildeki karşılığını kullanmaya başlayacaklardır. Hâla yabancı dildeki karşılığı kullanılan iş unvanlarının en belirgin özelliği yeni çıkan veya gelişen mesleklerle ilgili olmasıdır. Bu açıdan söz konusu durum bir avantaj olarak değerlendirilmeli ve bu isimlere yakın anlamlı kelimeler bulunarak hemen ve en kısa sürede güncelleştirilmelidir. İş unvanlarının Türkçeleştirilmesinde hükümetlere, iş kurumuna, Çalışma Bakanlığına, Devlet Planlama Teşkilatına da görevler düşmektedir. Kurumlarında yabancı kelime olarak iş unvanını kullanan kuruluşlar bu unvanlarıyla resmî yazışma yaptıklarında bu belgeler Türkçe unvan kullanıncaya kadar işleme alınmamalıdır. Yasaklama getirmek yerine işlemsizlik eylemiyle yaptırım uygulamak daha etkin sonuçlar verecektir. Bunun yanında çalışanların sosyal güvenlik formlarındaki iş unvanlarına dikkat edilmeli ve buralara yine Türkçe olmayan iş unvanlarının yazılmasına izin verilmemelidir. Eğer yazılmışsa bu belgeler işleme alınmamalı ve gerekli uyarılar yapılmalıdır.